Lokmat Shopee

Deepobhav

बदलाव ने मनुष्य का जीवन समृद्ध किया

Deepotsav

‘दीप भव’ नहीं पढ़ा, तो क्या पढ़ा?

मेला एक ऐसा आयोजन है जहां बहुत से लोग किसी सामाजिक, धार्मिक, व्यापारिक या सांस्कृतिक उद्देश्य से एक स्थान पर एकत्र होते हैं. मेला संस्कृत भाषा के 'मेल' शब्द से बना है, जिसका अर्थ ‘मिलना’ या 'सभा' होता है. मेले कई तरह के होते हैं. धार्मिक मेले किसी धार्मिक आस्था या पर्व पर लगते हैं, जैसे महाकुंभ. सांस्कृतिक मेलों में लोक नृत्य, संगीत और स्थानीय कला का प्रदर्शन होता है, जैसे पूर्वोत्तर के मेले. पशुओं के मेले में कृषि उपकरण, पशु और अन्य सामान बिकते हैं, जैसे सोनपुर का मेला. इसी तरह के और भी बहुत से मेले हैं, जिनके बारे में जानने के लिए पढ़िए दीप भव.

मेले में लड़की...

गांव के मेले की असली रौनक झूलों से नहीं, लड़कियों के बेफिक्र झुंड से हुआ करती थी. मेला तो बस एक बहाना था, असल उत्सव तो लड़कियों की आंखों में सजने वाले उन सतरंगी सपनों का था जो उन्होंने रोजमर्रा की बंदिशों से दूर बुने थे. कल तक जो लड़कियां सुरक्षा और संकोच के कारण झुंड बनाकर मेले में उतरती थीं, आज वो अपने बलबूते पर पूरी दुनिया के मेले में अकेले कदम रखने का हौसला रखती हैं.

अपने बचपन की स्मृतियों में बसे गांव के मेले को याद कर रही हैं प्रख्यात लेखिका गीताश्री

हिंदी फिल्मों में मेला

हिंदी फिल्मों में मेला केवल एक मनोरंजन की जगह नहीं है बल्कि यह कहानी को आगे बढ़ाने का एक मजबूत सिनेमाई जरिया रहा है. खासकर सत्तर, अस्सी और नब्बे के दशक की फिल्मों में मेले का एक खास महत्व था. बाॅलीवुड के सबसे मशहूर फार्मूला ‘मिलने-बिछुड़ने’ का खेल अक्सर मेले में ही शुरू होता था, जिस पर कई यादगार फिल्में बनी हैं.

हिंदी फिल्मों के मेलों के बारे में जानकारी दे रहे हैं विविध भारती के उद्‌घोषक एवं वरिष्ठ लेखक यूनुस खान

शहीदों की चिताओं पर अब हर बरस मेले नहीं लगते

मेले सिर्फ आम जनता के मेलजोल का केंद्र ही नहीं रहे हैं, बल्कि हिंदुस्तान की आजादी के आंदोलन और क्रांतिकारियों की शहादत का केंद्रबिंदु पर बने हैं. अंग्रेजों की कड़ी जासूसी से बचने के लिए क्रांतिकारियों ने मेलों को अपना हथियार बनाया था. ऐसे ही मेलों में शामिल है नौचंदी का मेला, तिलवारा का मेला और चरणपादुका का मेला.

इन तीनों मेलों के बारे में विस्तार से जानकारी दे रहे हैं राज्यसभा टीवी के कार्यकारी निदेशक रह चुके वरिष्ठ पत्रकार राजेश बादल

मेले से माॅल तक

पुराने जमाने के मेलों से आधुनिक दौर के अत्याधुनिक माॅल तक का सफर केवल दुकानों के बदलने की कहानी नहीं है, बल्कि यह हमारे समाज, संस्कृति और जीवन शैली में आए बड़े बदलाव का प्रतीक है. किसी जमाने में साल में एक या दो बार लगने वाले ‘मेले’ आज हर शहर में बारहों महीने खुले रहने वाले माॅल में बदल चुके हैं.

हमारे जीवन को पूरी तरह से बदल देने वाले इस बदलाव के बारे में बता रहे हैं लोकमत समाचार के वरिष्ठ संपादक विकास मिश्र

बाजारवाद के बीच मेले की सौंधी महक

असम, नगालैंड, मेघालय जैसे पूर्वोत्तर भारत के राज्य अपने अनूठे मेलों और सांस्कृतिक उत्सवों के लिए पूरी दुनिया में प्रसिद्ध हैं. ये मेले केवल व्यापार या मनोरंजन का साधन नहीं हैं, बल्कि इनमें यहां की जनजातियों की सदियों पुरानी संस्कृति और जीवन शैली का जीवंत प्रदर्शन देखने को मिलता है.

पूर्वोत्तर भारत के प्रमुख मेलों के बारे में बता रहे हैं वरिष्ठ पत्रकार रविशंकर रवि

महाकुंभ : दुनिया का सबसे बड़ा मेला

महाकुंभ मेला दुनिया का सबसे बड़ा धार्मिक और सांस्कृतिक समागम है, जहाँ एक ही स्थान पर करोड़ों की संख्या में लोग एकत्रित होते हैं. यह अद्भुत मेला न केवल हिंदू धर्म की अगाध आस्था का केंद्र है, बल्कि भारतीय संस्कृति, परंपरा और एकता का सबसे भव्य प्रतीक भी है. उत्तर प्रदेश के प्रयागराज में आयोजित महाकुंभ 2026 ने इतिहास के सारे रिकॉर्ड तोड़ दिए, जहां 45 दिनों के भीतर 66 करोड़ से अधिक श्रद्धालुओं ने पवित्र त्रिवेणी संगम में डुबकी लगाई.

महाकुंभ की शुरुआत से लेकर आधुनिक दौर तक की जानकारी दे रहे हैं वरिष्ठ पत्रकार एवं संसदीय मामलों के जानकार अरविंद कुमार सिंह

Order Now Read More
Deepotsav

‘पैसा’

पुरेल? उरेल? की सरेल?

लोकमत दीपोत्सव २०२६

अंक नव्हे, उत्सव

दीपोत्सव
तीन लाख प्रतींचा टप्पा ओलांडून जाणारं
मराठी प्रकाशनविश्वातलं सन्मानाचं,
देखणं आणि समृद्ध पान

Deepotsav

दीपोत्सव 2023

3,00,000 लाखांचा विक्रमी खप ओलांडणारं
मराठी प्रकाशन विश्वातल्ं समृध्द पान

दीपोत्सव 2022

3,00,000 लाखांचा विक्रमी खप ओलांडणारं
मराठी प्रकाशन विश्वातल्ं समृध्द पान

दीपोत्सव 2020

‘दोन लाखांचा’ खप आणि वाचकप्रियतेचं
शिखर गाठणारी समृध्द गोष्ट.

दीपोत्सव 2019

३,०१,२६७ प्रतींचा खप ओलांडणारं
मराठी प्रकाशनविश्वातलं सन्मानाचं,
देखणं आणि समृद्ध पान

देणे

विप्रो या कंपनीसाठी मी अफाट कष्ट केले

पण संपत्तीचा संचय जमू लागला,

तसे मला प्रश्न पडत गेले.

जे मिळाले ते खरेच माझे एकट्याचे आहे का?

कसे असेल?

पैसे मिळवण्याच्या प्रक्रियेपेक्षा तो समाजाला

परत देण्याच्या कृतीने

मला अपार आनंद मिळवून दिला आहे. का,

ते सांगतो!

- अझीम प्रेमजी

मी आणि माझा पैसा

पैसा

तो किती मिळाला म्हणजे पुरेसा असतो?

बिल गेट्स, मार्क झकरबर्ग,

इलॉन मस्क वॉरन बफे,

गौतम अदानी, मुकेश अंबानी

आणि शाहरुख खान

घाटकोपर ते दुबई

घाटकोपरला म्हाडाच्या घरात राहाणारा मुलगा

शाळेच्या कँटीनमध्ये चहा-समोसे खाता यावेत

म्हणून वडिलांकडून थोडे पैसे उधार घेऊन

स्टेशनरी विकायला सुरुवात करतो.

आणि पुढल्या चाळीस वर्षांत

दोन बिलियन डॉलर्सचे साम्राज्य उभे करतो...

या दोन टोकात काय काय घडते?

दुबईतील ख्यातनाम उद्योगपती रिझवान साजन

यांची कहाणी त्यांच्याच शब्दात!

HNIs

हजारो कोटींची कमाई, खासगी विमाने,

डेस्टिनेशन वेडिंग्ज, अखंड सेलिब्रेशन

...सगळ्याची नुस्ती लयलूट आहे.

भारतातल्या नवश्रीमंतांनी या देशात

नक्की काय बदलले?

हाय नेटवर्थ इंडियन्स - भारतातले हे ब्रॅण्ड न्यू सुपर रिच लोक आतून अस्वस्थ का असतात?

कशाने?

- शोभा डे

घरात श्रीमंत,

दारात दरिद्री!

बिझनेस क्लासचे तिकीट परवडणारे

भारतीय लोक एअरपोर्टवर रांगा का

तोडतात?

महागड्या गाड्या चालवणारे रस्त्यावर

राडा का घालतात?

भारतात श्रीमंती वेगाने आली, पण

शहाणपण, सूज्ञता का आली नाही? श्रीमंत

होता होता आपण मग्रूर आणि उध्दट का

होत गेलो?

- डॉ. शशी थरूर

कर्तव्यनिष्ठेची किंमत

सरकारी कार्यालयात नियमानुसार

काम करण्याचे पैसे लागतात का?

अधिकारी बिनापैशाचे काम करतात का?

पैसे न घेता काम करणाऱ्या अधिकाऱ्यांना

मिळणाऱ्या पगारात भागवता येते का?

पगारात बिलकुल भेसळ खपवून न घेणाऱ्या

अधिकाऱ्याचे प्रामाणिक आत्मकथन

- तुकाराम मुंढे

खोके... कुठवर ओके?

संपत्तीसाठी सत्ता हवी, सत्तेसाठी

राजकारण हवे,

राजकारणासाठी पैसा हवा; मग सत्तेतून

पैसा आणि

पैशातून पुन्हा सत्ता... या गोंधळात

पैशाने लोकशाहीच विकत घेतली आहे

का?

राजकारणात पैसा कुठून येतो,

कशासाठी कुठे खर्च होतो आणि

त्याच्या बदल्यात कुणाला काय अपेक्षित

असते?

- सुहास पळशीकर

'अर्थपूर्ण' भासे मज हा

कलह जीवनाचा!

व्यवहार उत्तम कळणारा मी,

ठरवून बिनव्यवहारी राहिलो आहे.

पैशाचे मोल कळूनही मी माझे जगणे

त्याभोवती व्यापू दिलेले नाही.

पैशा'कडे पाठ फिरवून ज्यात जीव

रमतो तेच करत राहिले,

तरMoneyसोबत Meaning ही

मिळवता येते. कसे? - त्याचे रहस्य!

- अतुल पेठे

चित्राची किंमत

कशी ठरते?

एखादा माणूस लाखो डॉलर्स देऊन चित्र विकत घेतो

तेव्हा तो नेमके काय विकत घेत असतो?

कॅनव्हास? रंग? फ्रेम?

... की त्या चित्रामागची कथा?

आज ज्यांचे कॅनव्हास लाखो डॉलर्सना विकले जातात,

ते बहुतेक महान कलावंत गरिबीत का मेले?

- शर्मिला फडके

मेरे पास पैसा है,

...और माँ भी!

राज कपूरच्या काळात सिनेमातले श्रीमंत लोक दुष्ट(च) असत.

मग 'फेकलेले पैसे उचलत नाही जा' म्हणणारा

अँग्री यंग मॅन आला आणि आता तर बॉलिवुडकरता

हजार पाचशे कोटी म्हणजे चिल्लर खुर्दा!

पैसे असणे आणि नसणे या कहाणीशी बॉलिवुडचा 'रिश्ता' कसा बदलत गेला?

- मेघना भुस्कुटे

पैसा - कसा जन्मला?

बकरीच्या बदल्यात धान्य हा हिशेब जमेना तेव्हा

2600 वर्षांपूर्वी माणसाने कवड्या, शिंपले जमवले,

दगड शोधले, धातूची नाणी पाडली, नोटा छापल्या

आणि आता तर पैसा म्हणजे नुस्ते स्क्रीनवरचे आकडे!

कवड्यांपासून क्रिप्टो करन्सीपर्यंतच्या

पैशाच्या प्रवासाची अदभूत कहाणी

-गौरव सोमवंशी

फेंके हुए पैसे विजय क्यों नही उठाता?

आपण खिशातल्या पाकिटातून नोटा काढून

खर्च करतो आणि क्यू आर कोड स्कॅन करून

फक्त आकड्यांनी 'पेमेंट' करतो, तेव्हा

पैशाबरोबरचे आपले वर्तन नेमके कसे बदलते?

नोटांचा स्पर्श विसरत चालल्याची

शिक्षा नेमकी काय असू शकते?

-विश्राम ढोले

ते पंधराशे रुपये

सरकारकडून दरमहा पैसे येतात,

त्याचे या बायका काय करतात?

त्या हक्काच्या पैशामुळे काय बदलते?

त्यांचे राजकीय मत? घरातले स्थान?

की संसारातला मान?

सरकारी भाऊबीज मिळणाऱ्या 'लाडक्या बहिणीं'च्या घरी

जाऊन शोधून आणलेली काही रहस्ये...

- मेघना ढोके

भिकारी

महानगराच्या गजबजलेल्या चौकातला भिकारी

दिवसाला ८०० ते १००० रुपयांपर्यंत

कमाई सहज करतो. कुंभमेळ्यात

एका भिकाऱ्याची महिन्याची कमाई

लाखभर रुपयांपेक्षा जास्त होते,

यावर तुमचा विश्वास बसेल?

मुंबईतल्या भिकाऱ्यांच्या जगात घुसून शोधलेली

दारिद्र्य, करुणा, शोषण, संघर्ष... आणि श्रीमंतीची कहाणी

- रवींद्र राऊळ

भंगार द्या, भाजी घ्या!

पैसा नावाची गोष्ट इथे पोचतच नाही.

तरुण पोरे उडून गेली की उरलेसुरले लोक

भुकेशी झगडत वाघासोबत राहातात.

'विकास' आणि 'प्रगती' ही दोन्ही भावंडे

गेल्या पंच्याहत्तर वर्षांत इथे पोचलेलीच नाहीत!

भारतातल्या सर्वात गरीब जिल्ह्यातल्या सर्वात गरीब गावातून

थेट नेपाळपर्यंत पायपीट करून शोधलेली चित्तरकथा

- समीर मराठे

साल्या पैशानं इस्कोट क्येला!

रस्त्यासाठी जमीन गेली, आणि वर्षाकाठी

जेमतेम दोन-तीन लाखाची जुळवणाऱ्या कुटुंबात

अचानक दोन-तीन कोटी रुपये आले.

पुढे काय झाले?

माणसांच्या नाकातोंडात अफाट पैशाच्या पुराचे पाणी शिरल्यावर काय होते?

पश्चिम महाराष्ट्र आणि विदर्भातल्या गावांमधून स्पेशल रिपोर्ट

- श्रीनिवास नागे, प्रसाद आर्वीकर

पैशापल्याड काय असते?

एका विशिष्ट टप्प्यावर पैसा कमावणे थांबवून,

खर्चाला लगाम घालून नवे सुख्

शोधणारे लोक या जगात आहेत.

त्यांना हे कसे जमते?

पैशावाचून असे कितीसे अडते, हे शोधण्याच्या धडपडीची

आणि असे प्रयोग करणाऱ्या माणसांची गोष्ट

- वंदना अत्रे

‘द मनीलेस मॅन’

२००८ साली मी ठरवले, पुढले वर्षभर

पैसा न वापरता जगून पाहू! – सोपे नव्हतेच!

शिकत, शोधत गेलो... तसे पर्याय सापडले.

- पुढे मी तीन वर्षं पैशाशिवाय मजेत जगलो.

त्याची कहाणी!

पैसे न वापरता जगण्याचा प्रयोग करताना सापडलेल्या रहस्यांचा शोध

- मार्क बॉयल

पैशाचे मांजर

कुटुंबातल्या नात्यांना पैसा सुरक्षेची ऊब देतो,

की अती हव्यास आणि महत्त्वाकांक्षांच्या सुरीने

आनंदाचे, सुखा-समाधानाचे तुकडे पाडतो?

भारतीय मध्यमवर्गाच्या घरात शिरलेल्या पैशाने

कुटुंबातल्या नातेसंबंधांचे नेमके काय केले?

- शिरीषा साठे

...पैशाचा मृत्यू?

सॅम ऑल्टमन आणि इलॉन मस्क म्हणतात

यंत्रं पुरेशा वस्तू आणि सेवा निर्माण करू लागतील,

तेव्हा काम करणं ऐच्छिक असेल आणि

पैसा अप्रासंगिक!

मुबलकतेच्या या ‘रामराज्या’त खरंच पैसा संपेल?

‘चांगलं जीवन जगण्यासाठी किती उत्पन्न आवश्यक आहे’

याचं गणित पूर्णपणे बदलेल, तेव्हा काय होईल?

-चिन्मय गवाणकर

Order Now Read More
COMPANY
  • About Us
  • Privacy Policy
  • Terms of Use
  • Contact Us
GROUP SITES
  • Lokmat.com
  • Deepotsav.lokmat.com
  • Cnxmasti.com
  • Epaper
ABOUT DEEPOTSAV

बाबुजी ते आराध्या अशा चार पिढ्यांमध्ये धावणाऱ्या ‘संस्कारा’च्या नदीविषयी सांगणारे अमिताभ बच्चन... बिल गेट्स या ‘श्रीमंत’ माणसाशी लग्न झाल्यानंतर ‘गरिबी’शी नातं जोडणारी मेलिन्डा गेट्स... ‘पैसा कुछ नही होता यार’ अशी खात्री देणारा शाहरूख... कार्पोरेट बोर्डरूमच्या पलीकडले रतन टाटा, नारायण मूर्ती आणि आनंद महिंद्रा... नोबेल विजेतेडॉ. अभिजित बॅनर्जी...मसुरीजवळच्या जंगलात राहणारे रस्किन बॉन्ड ... ही ‘असली’ माणसं कुठं भेटणार ‘दीपोत्सव’शिवाय?
जिथं रस्ता नाही, पण मोबाईलचं नेटवर्क आहे, अशा कानाकोपऱ्यांतल्या माणसांच्या आयुष्यात डोकावत कोण भटकणार ‘दीपोत्सव’शिवाय? ' पुरुष' आणि 'खुर्ची' अशी सूत्रे घेऊन त्याभोवती त्यांची 'सिक्रेट्स' तरी दुसरे कोण शोधणार ? काबूलमधल्या शाळेत, इस्रायलमधल्या तेल अवीव या ‘स्मार्ट सिटी’त,भारत-बांगला देश सीमेवरल्या एन्क्लेव्हमध्ये तरी कोण जाणार ‘दीपोत्सव’शिवाय?
कन्याकुमारीपासून निघून थेट श्रीनगरपर्यंत बत्तीस दिवस एकतीस रात्रींच्या थरारक रोडट्रीपमध्ये भेटलेल्या गावांच्या, शहरांच्या, विजयांच्या, पराभवांच्या, बदलांच्या आणि बदलत्या माणसांच्या कहाण्या कोण शोधणार ‘दीपोत्सव’शिवाय?
‘रामनाथ गोयंका अवॉर्ड फॉर एक्सलन्स इन जर्नलिझम’ या प्रतिष्ठेच्या राष्ट्रीय पुरस्कारानं गौरवलेला, संपादनापासून मांडणीपर्यंत सतत नवे प्रयोग करणारा आणि मराठी वाचकांसाठी दरवर्षी एका नव्या अनुभवाचं दार उघडणारा दिवाळी अंक!
लोकमत
दीपोत्सव २०२६
अंक नव्हे, उत्सव!
अधिक माहितीसाठी
ईमेल करा : sales.deepotsav@lokmat.com किंवा व्हॉट्सप करा : 911 205 0500

FOLLOW US
  • Home
  • Order Deepotsav Now

Copyright © 2026 - Lokmat Media Pvt Ltd. All Rights Reserved
Powered by ClickStart